Dziecko w wieku przedszkolnym to bardzo skomplikowana osoba. Z jednej strony naśladowca a z drugiej twórca. To znów obserwator i działacz jednocześnie. Odtwarza, tworzy, ale też burzy lub wręcz podejmuje działania destrukcyjne. Jest w ciągłym ruchu, ale też potrafi być doskonale skupione. Potrafi być radosne, szczęśliwe lub też rozdzierająco rozpacza często można powiedzieć z błahego powodu.


Opisać takie dziecko jest więc bardzo trudno, bo dużo w nim skrajności, sprzeczności, zmienności. Przedszkolak nie potrafi markować i tłumić uczuć. Znajdują one wyraz w zachowaniu, są widoczne w ruchach, gestach, okrzykach i słowach. Emocje szybko powstają, ale równie szybko wygasają lub przekształcają się w inne. Stopniowo dziecko staje się osobą zdolną do przeżywania uczuć głębszych i coraz bardziej świadomych.


Lubię obserwować dzieci. Patrzyłam jak przenosiły dzwoneczek lub gasiły świecę. Robiły to tak, jakby była to najważniejsza rzecz w ich życiu. Były skupione i przejęte, nikt się nie przepychał, nikt nie wyrywał. Okazywały także wzajemną radość i zainteresowanie. W grupie przedszkolnej dziecko uczy się dostosowania swojego zachowania do wymagań środowiska społecznego. Tu uczy się mały człowiek zachowań wobec rówieśników i kształtowania kontaktów koleżeńskich. Umożliwia to przedszkolakowi włączenie się do wspólnych zabaw i zajęć, a potem do bycia uczniem. Ogromne znaczenie dla prawidłowego przebiegu rozwoju społecznego mają postawy rodzicielskie. Zarówno nadmierna koncentracja na dziecku, jak i nadmierny dystans mają negatywny wpływ na rozwój uczuciowy i społeczny przedszkolaka.


Podstawową formą aktywności dziecka jest zabawa. Przybiera ona różne formy. Często na kształt pracy dorosłego człowieka. Dziecko uczy się czynności dnia codziennego, aby osiągnąć zaradność i niezależność. Poznaje otoczenie wszystkimi zmysłami a także duszą. Dziecko cechuje duża wrażliwość spostrzeżeniowa, lecz nie potrafi ono przeprowadzić samodzielnie analizy tego, co uważa. Spostrzega globalnie, zwracając uwagę przede wszystkim na cechy łatwo uchwytne np. niezwykły kształt, dźwięk, barwa. Spostrzeganie dziecka ma ścisły związek z działaniem. W wieku przedszkolnym rozwija się umiejętność nazywania barw i ich odcieni. Dziecko najpierw rozróżnia barwy, a potem uczy się poprawnego ich nazywania. Doskonale jest to widoczne podczas pracy z Materiałem Montessori, gdy dzieci dobierają w pary lub dokonują różnych improwizacji z kolorowymi tabliczkami. W wieku przedszkolnym doskonali się wrażliwość słuchowa i rozwija się słuch muzyczny. I znów naprzeciw wychodzi materiał dydaktyczny M. Montessori np. puszki szmerowe. Dzieci w wieku 2-4 lat śpiewają piosenki łatwe i krótkie. Można zaobserwować, że niektóre dzieci jeszcze dodatkowo upraszczają sobie piosenki pomijając trudniejsze wyrazy.


Uwaga małego dziecka – dziecka w wieku przedszkolnym jest głównie mimowolna. Dzieci często zmieniają przedmiot swojego zainteresowania, trzeba je mobilizować, aby doprowadziły pracę do końca. Na przeważającej aktywności jednego rodzaju skupiają się od 15 do 30 minut. Podczas pracy z dziećmi można było zaobserwować, że uwaga dowolna często podtrzymywana jest wysiłkiem woli w sytuacjach, w których zaczyna o sobie dawać znać zmęczenie i znużenie. Umiejętność skupienia uwagi wiąże się z cechami indywidualnymi dziecka. Dzieci w wieku przedszkolnym uczą się celowego zapamiętywania oraz świadomego przypominania sobie tego, co zapamiętały. Lepiej pamiętają materiał obrazowy i towarzyszące jemu czynności ruchowe i manipulacyjne. Wyobraźnia przedszkolaka jest bardzo bujna. Dzieci silnie przeżywają opowiadane i czytane bajki, filmy i zabawy tematyczne, których są bohaterami. W zabawach tematycznych odwzorowują otaczający ich świat, a więc to wszystko, co postrzegają zmysłami.


Mowa dziecka w okresie przedszkolnym intensywnie rozwija się. Dobrze zorganizowana grupa działa w tym zakresie niezwykle stymulująco. Zasób słownictwa w tym wieku jest jeszcze niewielki, a system gramatyczny słabo utrwalony bądź jeszcze nie do końca poznany. Dzieci uczą się jak za pomocą słów przekazać swoje myśli, pragnienia i uczucia. Myślenie dziecka wieku przedszkolnego ma głównie charakter konkretno – wyobrażeniowy, jest związany z działaniami praktycznymi. Powoli dziecko odrywa się od kontekstu sytuacyjnego, ale z praktyki szkolnej wiem, jak trudne jest to zagadnienie. Pod koniec okresu przedszkolnego dziecko powinno rozumieć zasadę zachowania stałości w odniesieniu do masy substancji i przygotowywać się do rozumienia stałości w odniesieniu do ciężaru i objętości. Znajomość tych właściwości wykorzystywana jest do oceny dojrzałości szkolnej. Dzieci małe (w wieku 2-4 lat) nie mają jeszcze wykształconego myślenia przyczynowo –skutkowego. Ta właściwość przejawia się około piątego roku życia.


W przedszkolu codziennie czytamy książki, słuchamy wierszy, opowiadań, bajek nagranych i odtwarzanych, bądź wyświetlanych na zasadzie dawnych przeźroczy. Dziecko w wieku przedszkolnym (i nie tylko) wymaga uważnego nadzoru, ponieważ nie nabyło jeszcze wystarczającej ostrożności. Lubi budować różne konstrukcje, następnie burzy je; coś składa i rozkłada oraz lubi działać w tym zakresie, aby sprawdzić swoje umiejętności.


Dziecko w wieku przedszkolnym lubi proste gry planszowe wymagające rzutu kostką, przesuwania pionków. Potrafi zrobić proste maski i pacynki z torebek papierowych, rajstop czy materiału, a z pudełek tekturowych meble, domki, pojazdy. Kolekcjonuje np. naklejki, znaczki, monety. W ramach zajęć przyrodniczych dzieci lubią wykorzystywać zioła, liście, kwiaty w pracach artystycznych, organizować mini biuro, korzystając z zszywacza, dziurkacza, spinaczy i segregatorów, jak również sklepik wyposażony w towary, materiały do pakowania i pieniądze.


Niewątpliwie obserwacja dziecka w wieku przedszkolnym jest zadaniem niezwykle fascynującym i bardzo cieszę się, że mam możliwość jej czynienia, a bohaterowie są nie do końca zbadaną tajemnicą.


Opracowanie Elżbieta Dominik

Bibliografia:

  • M. Montessori „Poszukiwanie życia razem z dziećmi”
  • G. Badura-Strzelczyk „Pomóż mi zrobić to samemu”
  • G. Badura-Strzelczyk „Pomóż mi policzyć to samemu”
  • Dorothy Einon „Nauka od kołyski”
  • Otto Speck „Być nauczycielem”
  • M. Żebrowska „Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży”

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Nowe zasady dotyczące cookies

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.

Zmiana ustawień w popularnych przeglądarkach

Internet Explorer 9.0

Z menu przeglądarki (prawy górny róg): Narzędzia > Opcje Internetowe > Prywatność, przycisk Witryny. Suwakiem ustawiamy poziom, zmianę zatwierdzamy przyciskiem OK.

(Więcej na stronie o przeglądarce Internet Explorer)

Mozilla Firefox

Z menu przeglądarki: Narzędzia > Opcje > Prywatność. Uaktywnić pole Program Firefox: „będzie używał ustawień użytkownika”.
O ciasteczkach (cookies) decyduje zaklikanie – bądź nie – pozycji Akceptuj ciasteczka.
(Więcej na stronie o przeglądarce Mozilla Firefox)

Google Chrome

Trzeba kliknąć na menu (w prawym górnym rogu), zakładka Ustawienia > Pokaż ustawienia zaawansowane. W sekcji „Prywatność” trzeba kliknąć przycisk Ustawienia treści. W sekcji „Pliki cookie” można zmienić następujące ustawienia plików cookie:
Usuwanie plików cookie
Domyślne blokowanie plików cookie
Domyślne zezwalanie na pliki cookie
Domyślne zachowywanie plików cookie i danych stron do zamknięcia przeglądarki
Określanie wyjątków dla plików cookie z konkretnych witryn lub domen
(Więcej na stronie o przeglądarce Chrome)

Opera

Z menu przeglądarki: Narzędzie > Preferencje > Zaawansowane.
O ciasteczkach decyduje zaznaczenie – bądź nie – pozycji Ciasteczka.
(Więcej na stronie o przeglądarce Opera)

Safari

W menu rozwijanym Safari trzeba wybrać Preferencje i kliknąć ikonę Bezpieczeństwo. Tu wybiera się poziom bezpieczeństwa w obszarze ,,Akceptuj pliki cookie”.
(Więcej na stronie o przeglądarce Safari)